J.M.Ossoliński

 

Sejm RP ustanowił rok 2026 m.in. Rokiem Józefa Maksymiliana Ossolińskiego (1748-1826). Dnia 17 marca obchodzimy dwusetną rocznicę śmierci tego wybitnego, zasłużonego dla kultury narodowej Polaka. Był on powieściopisarzem, poetą, historykiem literatury, tłumaczem, leksykografem, prekursorem badań nad Słowiańszczyzną, ale nade wszystko założycielem Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, w skrócie nazywanym Ossolineum, jednej z pierwszych na ziemiach polskich instytucji kultury, która łączyła w sobie bibliotekę, wydawnictwo i muzeum.

Innymi słowy, postanowił ocalić dla przyszłych pokoleń dorobek intelektualny nieistniejącej ojczyzny, co bez jego zbierackiej pasji by nie było możliwe. I choć z powodu naszej burzliwej historii, znaczna część Jego kolekcji pozostaje poza granicami kraju i tak biblioteka Ossolineum, to jedna z najważniejszych instytucji kultury w Polsce.

Wspomnieć należy choćby o takim dziele w jego posiadaniu, jak oryginał pierwszego wydania „De revolitionibus orbium coelestium” Mikołaja Kopernika (1543).  Ogółem posiada ponad 23 tys. rękopisów, 70 tys. starodruków, w tym unikatowe wydania dzieł Mikołaja Reja, Andrzeja Frycza Modrzewskiego oraz najstarszą zachowaną w całości książkę w języku polskim – „Ecclesiastes” – wydrukowanę w Krakowie w 1522 r., a także wydane w 1586 r. „Pieśni” Jana Kochanowskiego.

Do niewątpliwych zasług Józefa Maksymiliana Ossolińskiego należy również to, że pomógł Samuelowi Bogumiłowi Lindemu, innemu wybitnemu Polakowi  w przygotowaniu pierwszego jednojęzycznego „Słownika języka polskiego”.

W zbiorach specjalnych Biblioteki UKW przechowujemy kilka dzieł Józefa Maksymiliana Ossolińskiego, m.in. „Wiadomości historyczno-krytyczne do dziejów literatury polskiéy : o pisarzach polskich, także postronnych...”, wydane w Krakowie, w Drukarni Gröblowskiéy Józefa Mateckiego, w roku 1819, dzieło pt. „Vincent Kadłubek : ein historisch-kritischer Beytrag zur slavischen Literatur ...“, wydane w roku 1822, nakładem  N. Glücksberga, czy przekład: Tyta Liwiusza "Dzieje rzymskie. T. 3", wydany we  Lwowie : nakładem i czcionkami Zakładu Narodowego Ossolińskich,  w roku 1850.