Dzień Nauki Polskiej 19 lutego 2026 r.

 

19 lutego, to dzień urodzin Mikołaja Kopernika.

W 2020 roku ten dzień ustanowiono Dniem Nauki Polskiej. Ma on przypominać o dokonaniach rodzimych uczonych, którzy poświęcili swoje życie ciężkiej pracy zdobywania wiedzy i twórczego wykorzystywania jej w badaniach naukowych. Ma również na celu myślenie o przyszłości polskich ośrodków, które w różnych dziedzinach mają na celu rozwój szeroko rozumianej nauki polskiej. Na co dzień, nie myślimy o tym, że wiele badaczy i badaczek w cichej, mrówczej pracy, w różnych dziedzinach, czasem latami dochodzi do  odkryć, które na trwałe zmieniają życie zwyczajnych ludzi.

Z bydgoskiego regionu, którzy na zawsze rozsławili swoje miasto, warto przypomnieć, choćby Bartłomieja z Bydgoszczy, pracowitego bernardyna – leksykografa, który opracował słynne słowniki (polsko łacińskie) czy bliższego nam w czasie Mariana Rejewskiego, matematyka i kryptologa, którego wielką zasługą jest udział w rozpracowaniu słynnej niemieckiej enigmy.

Na zdjęciach widzimy, znajdujący się w zbiorach specjalnych Biblioteki UKW kopię dzieła naszego wielkiego astronoma:

Kopernik, Mikołaj (1473-1543).
Rękopis dzieła Mikołaja Kopernika "O obrotach [sfer niebieskich]" : facsimile / [red. tomu Paweł Czartoryski ; wstęp Jerzy Zathey ; wyk. facs. Jan Dorociński] ; Polska Akademia Nauk.
Warszawa ; Kraków : Państwowe Wydaw. Naukowe, [1976].

W zbiorach specjalnych naszej biblioteki, spośród wielu naukowych dzieł, znajdziemy wyjątkową księgę, a mianowicie osiemnastowieczną „encyklopedię sarmacką”, która z pewnością w arkana wiedzy wprowadzała onegdaj nie jednego adepta polskiej nauki. Mowa o dziele Benedykta Chmielowskiego:  Nowe Ateny Albo Akademia wszelkiey Scyencyi Pełna : Na rożne tytuły, iak na Classes Podzielona Cz. 1 / przez Xiędza Benedykta Chielowskiego [ ...] wydane w latach 1754-1756. Jest to wydanie drugie, rozszerzone.

Wokół tego dzieła narosło wiele mitów. Encyklopedia ta często ośmieszana i lekceważona przez niektórych, ze słynnym zdaniem: „Koń, jaki jest, każdy widzi”,  dziś jest ceniona jako świetne źródło wiadomości o świecie, w którym powstawała, a Benedyktowi Chmielowskiemu nie odmawia się już talentu, nowatorstwa, erudycji i naukowego podejścia do wielu rzeczy i spraw, o których pisze.